De betekenisrevolutie: 3 dingen die je moet weten

De afgelopen tijd vallen me drie dingen op. Wil ik met je delen. En weet dat ik er een beetje met de botte bijl in ga:

  1. TV-kijken in 2015 betekent voor grofweg vier groepen kijkers in Nederland iets verschillends.
  2. ‘De maatschappij’ vraagt steeds vaker om ethische, humanistische handvatten als het gaat om omgang met en invloed van technologie op ‘ons’ huidige leven. Maar wie geeft ze die handvatten?
  3. Hedendaagse advertising mist inhoud en staat los van ‘wat er speelt’ in de samenleving. (En hoe ik dat verkeerd zag).

Boek: Het digitale proletariaat

Digitale proletariaat - coverOm met het tweede punt te beginnen. Er komt deze week een nieuw boek uit, van filosoof Hans Schnitzler: “Het Digitale Proletariaat”. Bij de introductie op zijn site staat het volgende:

In Het digitale proletariaat wordt de ontstaansgeschiedenis van een eigentijdse klasse geschetst. De digitale proletariër is een mens van wie het hele bewustzijn – zijn aandacht, emoties en vriendschappen, zijn ideeën en fantasieën – tot koopwaar is gereduceerd. Schnitzler maakt inzichtelijk dat de mens zowel zijn handelingsbekwaamheid als zijn levenskennis dreigt te verliezen. Totale proletarisering is het resultaat. De bijtende kritiek van de auteur op de digitale cultuur noopt tot bezinning.

Ik ben erg nieuwsgierig naar dit werk, en benieuwd of het tot nieuwe inzichten leidt wat betreft de Nederlandse maatschappij/markt, naast het al bestaande (en meer internationaal georiënteerde) werk hierover van bijv. Evgeny Morozov, Sherry Turkle, Andrew Keen en Nicholas Carr.

Consument = het product. Het product = betekenisloos
Het is een ding om te constateren, te beseffen en te erkennen dat ons hele bewustzijn tot koopwaar is gereduceerd. Maar als je daar de volgende uitspraak bij optelt, wordt ons huidige bestaan als consument, en ons beroep van communicatie-, media- en designspecialist wel erg leeg en dun. Tom Kniesmeijer (reclamemaker) schrijft namelijk het volgende in zijn artikel ‘Naakte vrouwen, is dat nog edgy anno 2015‘ (Adformatie #5, 6 maart 2015):

We hebben de ondergrens bereikt, die van betekenisloze producten, betekenisloze service en betekenisloze merken. En die van de reclamemaker die het ondertussen uitgemergelde lichaam van zijn klanten in een edgy jasje blijft steken.

Ehm… Heavy constatering, toch?!

Betekenisrevolutie
Maar… er gloort wel wat hoop in het artikel, met a) een oproep voor een ‘betekenisrevolutie’ en de vraag wie de volgende Benetton-campagne gaat maken; en b) met voorbeelden van nu (Triodos, RotterZwam en Doctors Orders) die de goede richting op gaan, volgens de schrijver. Zijn visie hierbij:

Communicatie zegt iets over de verhouding die je als merk hebt met de samenleving. Hoe je daarin staat. Over je ethiek van werken. Vanuit die gedachtestroom kan iets ontstaan dat, ver doorgevoerd, grenzen doorbreekt. Dat voelt dan niet als ‘lekker stout’ maar als noodzakelijk. Ergens zijn we blijkbaar die intrinsieke noodzaak verloren.

 

#immrs live caffee – hoe het publiek activistisch wordt
Zelf heb ik toch een paar aanwijzingen gevonden om een  positieve verandering te vermoeden. Tijdens een live event dat ik met #immrs op zondag 8 maart organiseerde kwamen een privacy-journaliste en crisiscommunicatie-onderzoeker aan het woord en gingen in gesprek met lezers aldaar.

Mijn samenvatting na de twee gesprekken met hen en het aanwezige publiek:
een falende, slecht communicerende en ondermaats dienstverlenende overheid enerzijds en gemakszuchtige corporate culturen die burgerbelangen als sta-in-de-wegs zien. Niks nieuws onder de zon, toch?! Maar wel heel toepasbaar op actuele problematieken die tijdens het live caffee werden behandeld: hacking en de overheid, aardbevingen in Groningen.

Wat misschien ook niet nieuw is -maar wel hoopgevend- is dat de journalist en de expert tegelijkertijd een steeds activistischer houding bij het publiek ontmoeten, zo bleek -uiteraard- al tijdens het live caffee, maar ook tijdens hun dagelijks werk, vertelden ze me achteraf. Niet alleen de getroffenen – ook andere mensen zeggen *iets* te willen doen. En die can-do mentaliteit in combinatie met moderne middelen, die is wellicht wel nieuw…

Afplakken = kwaliteit vragen
Wat dat iets is, wat het publiek zegt te willen doen , is niet wat ik in eerste instantie dacht. Dat was namelijk dat we terugkeren naar een soort ouderwets moralisme, en alle verworvenheden uit de jaren ’60 en ’70 laten wegglippen. Zoals het afplakken van posters met naakte vrouwen getuigt. Maar Kniesmeijer (van dat Adformtie-artikel) vertelde me dat ik dat anders moet zien:

Het is goed wanneer reclamemakers grenzen opzoeken. Aan de rafelranden van de maatschappij groeien de mooiste bloemen. Alleen… heb er dan wel een gegronde reden voor. Eentje die verder gaat dan ‘we wilden edgy voor de dag komen’.

En daarom juich ik nu zelfs het afplakken toe, van tepels van SuitSupply-zeemeerminnen op abri’s in Amsterdam-West. Ik zie het als een roep om kwaliteit in plaats van censuur.

De alledaagse afleiding
Brengt ons bij het laatste punt: waar gaan we heen voor afleiding van (betwistbare) kwaliteit? Grofweg het grootste deel (78%) van de Nederlanders zit nog op vaste tijden een groot aantal uren per dag voor zijn flatscreen, naar de NPO of commercielen te kijken.

Enzo Knol

Een jonger deel, (4% van totale NL’se bevolking in 2013), zeg in de leeftijd van 11 – 18 jaar,  kijkt naar een nieuwe generatie Youtube-helden als Enzo Knol en Mertabi. Ouders en ouderen (21+ en hoger) begrijpen vaak niks van de waarde van deze content, maar we zouden letterlijk beter moeten kijken naar deze video’s.

Zo vertelden twee studenten Content Design van CMD Utrecht tijdens hun presentatie ‘Identiteit in de Youtube-era’: Naast commercieel interessant, zijn het vooral de persoonlijkheden, de onderwerpen en de bijbehorende cultuur die impact zullen hebben op onze maatschappij.

En als laatste is er nog een klein deel van de Nederlanders (7%) dat uitgesteld kijkt, streaming en on demand. Studenten via Popcorntime en uitzendinggemist, en yuppen via NetFlix. Binge-watching, anytime, anydevice, complexe content.

Cijfers: 'Mediatijd in beeld' SCP, p.42

Handvatten voor betekenis: nu!
Mede dankzij het web en mobiele technologie, dat ooit een democratiserende werking werd toebedeeld door vele early technologists en progressieve politici, wordt nu ons gedrag verkocht om ons een gedrag te verkopen. In silo’s, netjes gescheiden van elkaar leven we in keiharde groepen langs elkaar heen. En we komen elkaars verhalen en culturele betekenissen niet tegen, en als dat al gebeurt, begrijpen we ze nauwelijks. Zit je dan, met je ‘samen’leving!

Dus: wie geeft ons de handvatten om van ons leven geen product te maken, en van onze producten geen holle concepten, maar kwaliteit op beide vlakken?  Of gaan jij en ik die zelf maken en brengen?

 

 

 

Audio maken voor de netwerkgeneratie

dubstep kleding kopen

Zat net m’n webstats te checken. Zie ik dat Googlers deze 3 woorden bij elkaar als -belachelijke! -zoekterm hebben gebruikt, en zo uitkwamen op dit blog. Ik zal je vertellen hoe dat is gekomen…

Korte geschiedenis van een specifiek thema
In 2006 schreef ik voor het eerst over dubstep. In een tijd dat in Nederland de groep liefhebbers van deze (ver)nieuwe(nde) muziekstroming nog jong en klein was. Ik bleef er over schrijven, zoals bijv. dit korte verslag van mijn allereerste soundsystem-ervaring – belangrijk voor dubstep, omdat je de muziek vooral ook letterlijk moet voelen. Deze blogpost en een aantal daaropvolgenden,  brachten me op een gegeven moment waardevolle reacties. En het leverde me zelfs een lift terug naar huis op bij het volgende dubstep-feestje – waarbij ik me overigens nog altijd schaam voor het in-slaap-vallen naast de bestuurder… ahem. Maar dit terzijde.

Natuurlijk het stokje overnemen
Op een gegeven moment namen het dubstep.nl-forum en andere (muziek)blogs het grote, betere en veel volledigere schrijfwerk over, en ik liet me online steeds minder horen over dubstep. En alhoewel m’n liefde voor het genre niet minder is geworden, blijf ik wel naar de vernieuwing in heavy-bass-music zoeken. En als iemand dan denkt dat er zoiets bestaat als ‘dubstep-kleding’, dan is dit voor mij een duidelijk signaal dat mijn favoriete genre van de afgelopen 5 jaar nu toch echt zijn glans kwijt is.

Glans van een micro-verleden
Vaarwel aan het bijzondere, gekke, lekkere nieuwe sfeertje dat dubstep bracht; het gevoel bij halflege zalen en het overal tegenkomen van altijd dezelfde koppen (you know who you are!). Ik denk aan het afreizen naar Rotterdam, de OCCI, Utrecht, de eerste paar Sonic Warfares in de Oude Zaal van de Melkweg, en zelfs nog in de kleinere X-Ray-tent van Lowlands 2007. Vaak ging ik alleen, omdat in het begin geen van m’n vrienden de sound nog ‘voelde’… maar je wist dat het goed zat als je de familiar bassfaces weer zag. Enfin, die tijd is wel zo’n beetje voorbij. Maar er komt ook wel weer iets nieuws…

…kritisch, prikkelend, verrassend, artistiek, onderzoekend…

Een nieuwe stiel
Nu kwam ik op bovenstaande beschouwing, doordat ik de laatste tijd veel aandacht en tijd heb besteed aan (lezen en denken over) bloggen, mede dankzij het ontmoeten van Frank Meeuwsen en Ernst-Jan Pfauth (en het lezen van hun boeken, plus die van Erwin Blom – Handboek Communities). Maar met name ook door Clay Shirky die interessante dingen zegt over onze netwerkgeneratie en de maatschappelijke revoluties die potentieel binnen handbereik zijn, wanneer digitale tools in de juiste handen vallen.

Audio maken voor de netwerkgeneratie
Bij bloggen komt het dus vooral op 2 zaken aan: Focus focus focus – schrijven schrijven schrijven. Ohja, en je richten op een niche.  Dus over media en technologie praten, schrijven, bloggen blijft interessant, maar daar stop ik mee. Doen anderen beter, en vaker. Nee, ik zet digitale gereedschappen liever toegepast in, als middel. Om mijn ambitie – een audioplatform opzetten voor de netwerkgeneratie – te gaan verwezenlijken. Dus daarom ga ik vanaf nu alleen nog bloggen over audio op het web. En dan bedoel ik met audio niet muziek, sport of nieuws, maar echt ‘voer voor je oor’. Kritisch, prikkelend, verrassend, artistiek, onderzoekend, satirisch. En dat in items die allemaal op jouw favoriete apparaat worden afgespeeld, op jouw tijd, op jouw plek. Gemaakt met jou in gedachten, met inhoud die jou aanspreekt, op de toon die jij begrijpt en ‘voelt’.

Aan de slag dan!
En ik wil er niet alleen over bloggen, ik wil ook het platform op gaan zetten. Misschien wel beginnen met een 21e eeuwse radio-revolutie…

Ik hoop in ieder geval dat de early steppers er voor in zijn, en Juha. Ernst-Jan Pfauth gelooft er wel in, en Justus vast ook wel toch?. En Frank, Rolf en Adeline op zeker ook,  en Yuki. Wie doet er nog meer mee? En waar zullen we beginnen?