4 soorten werk voor designers

“Ik hoorde in Austin tot mijn verbazing eigenlijk vrij weinig nieuwe dingen.”

Aldus een oud-student die Communication & Media Design (CMD) studeerde in Utrecht, die binnen 9 maanden na haar afstuderen werkt bij TamTam – een full service digital agency, en op bezoek was op SXSW Interactive in Austin, Texas.

Dit verhaal gaat over wat bureau’s nu willen en doen. Over waar designstudenten zitten (of zouden moeten zitten), wat ze willen en kunnen of niet, en: wat jij van een design-opleiding mag verwachten. Ik heb er wel ideeën over, maar wat zijn de jouwe?

Gedeeld idee over de toekomst van CMD-werk
De afgelopen weken bezocht ik namelijk veel verschillende bedrijven en bureau’s waar  CMD’ers werken, afstuderen, zouden kunnen werken of misschien wel horen te werken. En toen bedacht ik me, ook na presentaties van eerste- en derdejaars studenten afgelopen week: hebben ‘we’ eigenlijk allemaal wel een gedeeld idee bij/voor welk bedrijf/opdrachtgevers onze studenten moeten gaan werken – bureauzijde, businesskant, startup of als zzp’er. Oproep: noem me maar eens wat bedrijfsnamen.

In de opbouw van dit stuk ga ik het hebben over CMD-werk bij:

  1. bureau’s,
  2. business-owners,
  3. start-ups en
  4. als zzp’er

1. BUREAU’S
Bij mijn kennismakingsbezoek aan een serious gamesbureau in Rotterdam, kreeg ik van de bedrijfsbegeleider te horen dat wij CMD-afstudeerders geen quasi-academisch onderzoek moeten laten doen, maar praktische toepassingen moeten laten ontwikkelen. De afstudeerder in kwestie is bezig om patronen en principes op te stellen voor game designers die data willen visualiseren om spelers:

  • te motiveren,
  • op de hoogte te stellen van hun voortgang en
  • inzicht te bieden in hun gedrag.

Dit varieert van toepassingen voor de metaalindustrie, trainingsprogramma’s voor specialisten tot het inwerken van nieuwe werknemers. Tot nu toe vinden designers bij Ranj per nieuw project -grofgezegd- steeds opnieuw het wiel uit, terwijl er legio best practices zijn – zowel binnen het bureau als in het seriousgame-domein. Uitkomst van het afstudeerproject zal een dynamische waaier/kaartset zijn, digitaal en fysiek, die hierin tegemoetkomt. Typische CMD-klus?

2. BUSINESSOWNERS
Omroepen?
Een plek waar ik een oud-CMD’er tegenkwam was bij BNNVara, waar een van onze meest getalenteerde studenten nu zelf een creatief, medium-onafhankelijk team mag samenstellen. De afdeling ‘Interactief’ staat daar overigens los van de afdeling ‘Design’! Die ruimte voor medium-onafhankelijk denken miste ik juist bij KRONCRV.  Maar gelukkig bemerkte ik wel grote behoefte aan CMD’ers toen ik daar in gesprek was over de nieuwe journalistieke portal ‘InCntxt‘ die straks NPO Journalistiek gaat heten.

De Belastingdienst?
Een van de cases bij het vak Media Analyse voor Content-specialisatie-studenten gaat over de digitalisering bij de Belastingdienst. Studenten denken na over welke dilemma’s hier een rol spelen en wat hun rol zou zijn wanneer zij daar in dienst zouden zijn.

Wat technologie voor onze studenten eigenlijk betekent
Tijdens gesprekken over hun ontwikkeling wat betreft het analyseren van het huidige medialandschap, vertelde meerdere derdejaars dat ze technologie enerzijds meer zijn gaan omarmen (als professional) en anderzijds als persoon met een verminderde vanzelfsprekendheid kijken naar, en omgaan met diezelfde technologie. Zoals een studente het ongeveer verwoordde:

“Ik ben erachter gekomen dat de manier waarop technologie nu gebruikt wordt, ons heel veel vertelt over waar behoefte aan is in onze samenleving.”

En met dat inzicht zag ze weer praktische toepassingen tijdens haar werk als CMD’er. Rolf Coppens van interactief ontwerpbureau Grrr waarschuwt dan ook dat beginnend designers niet die luxe hebben om te kunnen ‘uitzoomen’ in de praktijk. Zijn designers zijn 80% van hun tijd ‘gewoon aan het ontwerpen’ en gemiddeld minder dan 20% bezig met onderzoek, customer journey’s  en persona’s. Moeten dan die media & technologie niet bekeken worden, maar vooral gebruikt?

3. STARTUPS
De journalistieke tuin in
Na mijn bezoek aan Ranj ging ik langs bij A-Lab in Amsterdam, waar De Correspondent is gevestigd. Ik was gevraagd mee te denken over innovatie en interactie op hun platform. Ze gebruiken er een metafoor van ‘de tuin’, waarin een correspondent werkt, en waaruit de redactie artikelen ‘plukt’. Daarnaast heeft De Correspondent zich altijd neergezet als ‘het medicijn tegen de waan van de dag.’ Combineer die tuin en dat medicijn eens, stelde ik voor, en kijk eens hoever je kunt gaan in de vertaling daarvan voor toepassingen op het platform , zowel in vorm als inhoud.

Ik kwam er niet helemaal uit daar. Waarom?

Groot gemis
De verantwoordelijke voor het onderzoek naar mogelijke innovaties bij De Correspondent, is een student Journalistiek van onze faculteit. En het is goed dat een journalist juist met die vernieuwing bezig is. Maar ik vind dat daar (op z’n minst ook) een CMD’er moet zitten. Mijn grootste gemis is dat het ontbreekt aan creatieve vormen voor de verschillende artikelen. Harald Dunnink (ontwerper van Momkai) beloofde in de opstartpromo (v.a. 3:00) ooit dat verhalen gemaakt zouden worden vanuit een samenwerking van schrijver, ontwerper en programmeur. Wat we kregen zijn weliswaar interessante artikelen, maar altijd erg traditioneel: (lange stukken) tekst met illustratie en af en toe een video.

Mijn 60 euro heb ik betaald om niet zozeer het initiatief an sich te steunen, maar omdat ik er van overtuigd was dat De Correspondent zou experimenteren met nieuwe vormen. Dat zij de sneeuwbal zouden laten rollen; dat dit de Firestorm, de Snowfall van Nederland zou opleveren. Nog niet eens per se bij henzelf, maar in ieder geval om de competitie op scherp te zetten en uit te dagen.

Meet the innovators
En misschien is dat laatste wel een beetje gelukt, merkte ik op tijdens het congres Meet the innovators: een speciaal georganiseerde middag voor journalistieke innovaties op 27 maart, waar bijv. een nieuw startup-project binnen TMG werd aangekondigd en waar Peter Vandermeersch (NRC) vertelde over hun online-experimenten met hun zogenaamde Berry’s – vernoemd naar de Berry van Aerle special.

Overigens schijnen de projecten als Snowfall (New York Times) en Firestorm (The Guardian) niet bijster veel lezers/ kijkers gehad te hebben, maar die doelstelling vind ik minder van belang als het gaat om inspiratie voor storytelling, contentcreatie en inzet van nieuwe technieken. Want de journalistieke wereld heeft er wel degelijk naar gekeken!
En ik zelf ook: ik werk naast mijn CMD-lespraktijk aan een eigen startup genaamd ‘immrs‘, een rustige tabletreader voor persoonlijke vragen bij het nieuws’.

En misschien wil Rob Wijnberg – in lijn met het tegen de waan van de dag ingaan – ook niet teveel meedoen met allerlei vorm-experimenten. Maar feit blijft wel dat dit project uniek is door zijn gecrowdfundete start en het gegeven dat er volledig digitaal gepubliceerd wordt. Ofwel: ruimte genoeg daar voor meer CMD’ers!

4. ZZP’ERS
Creatief platform
Als laatste mogelijke soort werk(plek) voor een CMD’er vind ik de nieuwe ontwikkeling bij het Utrechtste Buro O interessant. Waar overigens een CMD’er aan het afstuderen is, en een ander een bijbaan heeft. Buro O (gevestigd aan de kop van de A’damse Straatweg) werkt aan een transformatie om zichzelf neer te zetten als netwerk-organisatie:

“Voor een derde metamorfose wil zij zich neerzetten als ‘creatief platform’. O heeft de visie dat het bureau van de toekomst een open bureau moet zijn, waar veel verschillende creatieve disciplines samenkomen en waar op een interactieve manier wordt samengewerkt. Het bureau werkt samen met veel verschillende gespecialiseerde partners en freelancers. Van copywriters, tot webdesigners en social-media specialisten. De kwaliteit van dit netwerk bepaalt grotendeels de kwaliteit van het werk dat door O wordt gemaakt.”

Is dit de toekomst voor designers – gaan ze hier werken als zelfstandige, of worden ze daar in dienst genomen?

NO MATTER WHERE
Wat ik als uitgangspunt voor designstudenten pas echt belangrijk vind, ontdekte ik afgelopen week bij onze huidige eerstejaars ‘interactive’. Zij presenteerden hun met gebruikers geteste prototypes voor educatieve apps. Er valt op elk onderdeel van het ontwerp en hun presentatie wel iets aan te merken, maar niet op het volgende:

  1. design reviews: dat ze hebben ervaren wat het je oplevert om onaffe ideeën, schetsen en mockups voor te leggen aan elkaar,
  2. user testing: het nog belangrijkere besef dat wanneer je met gebruikers praat en ze jouw ontwerpen voorlegt, dat dat superspannend en pittig is, dat dat regelen best een opgave is, maar dat je daarna wel veel beter weet waarom en wat er aan je ontwerp wel of niet gaat werken.
  3. leren begrijpen van mensen: misschien wel het allerbelangrijkste besef als eerstejaars-student is, zo hoorde ik: er is eigenlijk niemand die mij en mijn ideeën precies begrijpt. En dat heb ik pas begrepen doordat ik anderen, die niet zo zijn als ik, heb leren begrijpen.

Denk je dat deze eerstejaars over 4 jaar ook naar Texas gaan, en dan ook zeggen dat ze niks nieuws horen? En hebben wij daar dan als designopleiding met onze cursussen voor gezorgd? En hebben wij ze dan opgeleid voor:

  • een baan, of voor
  • een soort bedrijf, of voor
  • een manier van denken en werken?
  • Of iets anders?

Amazon Dash
Probeer die laatste vraag maar eens te beantwoorden aan de hand van de totstandkoming van dit nieuwe, interessante apparaat van Amazon – de Dash:
http://www.wired.com/2014/04/amazon-dash/

Amazon Dash

How to recognize the future… – afstudeerspeech CMD Utrecht 2013

(Hier de integrale speech voor de allereerste lichting afgestudeerden van CMD Utrecht, zoals gehouden op 11 juli 2013)

Dag proefkonijnen, welkom pioniers!

En natuurlijk ook: welkom ouders, vrienden & familie, gewaardeerde collega’s!

Hier staan bij elkaar ongeveer 65 afgestudeerden. Afgestudeerden die door ons zonder meer als pioniers beschouwd worden, maar die zelf weleens het gevoel hadden proefkonijnen te zijn. Toegegeven: daar hebben jullie best een beetje gelijk in!

Maar jullie, beste afgestudeerden, hebben de proef glansrijk doorstaan: jullie zijn namelijk de eerste lichting van CMD Utrecht. En natuurlijk kon het af en toe best een beetje rommelig zijn. En het kon soms ontbreken aan goede voorgangers. Maar ik ben ervan overtuigd dat jij juist sterker bent geworden. Sterker door veel zelf uit te zoeken, sterker door de vrijheid te kiezen binnen de opdrachten, sterker door mee te denken met je opleiding. En het is deze houding die je tot pionier maakt: niet alleen de afgelopen vier jaar, niet alleen nu, maar juist ook voor de toekomst.

Beste afgestudeerden, kom daarom allemaal aan de pionierszijde staan.

“Het is niet zozeer de kennis die jullie in ons stoppen bij CMD, maar dat wat jullie stimuleren om uit onszelf te halen!”

Wie van de niet-CMD’ers is hier benieuwd hoe de wereld er in pakweg 2023 uitziet, qua media, communicatie en technologie?

Dat treft, want wij bevinden ons hier in het zeer luxe en exclusieve gezelschap van een groep young professionals die ons die toekomst kunnen schetsen en uitleggen. Het zijn deze pioniers die het eerste hoofdstuk voor de aankomende 10 jaar namelijk al hebben geschreven…

# 10 JAAR GELEDEN
In de zomer dat ik afstudeerde als Master of Interactive Media, precies 10 jaar geleden, las ik dit boek – “Smart Mobs” – van Howard Rheingold – the next social revolution. Het ging over de mediatoekomst die zou komen. En die wilde ik als beginnend ontwerper natuurlijk heel graag leren kennen.

In dat jaar – 2003 – bestonden veel media zoals we die vandaag kennen, nog helemaal niet. Er was geen interactieve televisie. Hyves was er nog niet, Facebook al helemaal niet, Twitter niet, YouTube niet, zelfs MySpace niet. Een paar mensen hadden misschien een TomTom. De Free Record Shop bestond nog wel, en we huurden ook nog videobanden en DVD’s bij een heuse videotheek. Er waren geen smartphones of tablets, en al helemaal geen slimme brillen of horloges. We konden onze screens wel touchen, maar die interactie leverde alleen vette vingers, vlekken en krassen op. We moesten het doen met relatief zware computers, met een muis en toetsenbord, en zonder mobiel internet op locatie. Onwetend wat er aan zat te komen.

Enfin, 10 jaar geleden waren veel van onze huidige media-, technologie en communicatiemiddelen nog helemaaaal niet uitgekristalliseerd en ontwikkeld, maar bestonden wel al als idee…

Nieuwe media-denker Howard Rheingold beschreef die ideeën in zijn boek Smart Mobs. Hij beschreef wat nieuwe media, nieuwe technologie en nieuwe vormen van communicatie voor mens, maatschappij en merken zou gaan betekenen. Alleen die mensen, de merken, de spelers, de apparaten en de revoluties moesten nog een naam krijgen. Die hebben ze nu, 10 jaar later. Noemt u ze maar (Apple, Facebook, iPad, iPhone, Arabische lente, Twitter).

# TOEKOMST IS AAN JOU
En nu is het juli 2013 , beste afstudeerder, en staan we weer aan zo’n vooravond van een nieuwe toekomst. Waarom heb ik het steeds over het schrijven van een hoofdstuk? Dat komt door de intrigerende titel van het eerste hoofdstuk van Rheingolds’ boek. Die luidt namelijk:

“How to recognize the future when it lands on you?” Hoe herken je nou die toekomst als hij op je neerkomt?

Vandaag en hier, beste afstudeerder, start ook jouw nieuwe hoofdstuk. En dat is niet hoofdstuk 1, maar hoofdstuk 2! Je hebt hoofdstuk 1 namelijk al af. En ik hoef je niet te vertellen wat er in jouw hoofdstuk staat: dat weet jij namelijk zelf heel goed, want jij zit boordevol met die ideeën, die je nu verder gaat uitdenken en ontwikkelen. Jij bent degene die de komende 10 jaar van vooruitgang gaat ontwerpen!

En om zover te komen, om dit eerste hoofdstuk te hebben kunnen schrijven, heb je hard moeten werken… Staat u mij allen toe om kort te belichten wat de afstudeerders zoal hebben gedaan om hier uiteindelijk te staan.

# TERUGKIJKEN OP PIONIER/PROEFKONIJN
Want jij afstudeerder, begon vier jaar geleden aan een onzekere toekomst. De opleiding Communication & Media Design aan de Hogeschool Utrecht ging samen met jou op ontdekkingstocht. En bij ontdekkingstochten, bij experimenten, bij mensen die durven te innoveren, hoort natuurlijk die kwalificatie ‘pionier’.

# EIGEN INBRENG
En wat wij als team altijd zo aan jou, beste CMD’er, hebben gewaardeerd, is je eigen inbreng. Je nam ontzettend veel mee naar binnen. Jouw kennis, jouw werk, jouw persoonlijke creaties: uit een hobby, een bijbaan of vorige studie – je had het in je tas zitten.

Je nodigde gastsprekers uit. Nam familie mee. Nam spullen mee. Veel spullen – herinner je je de grabbelton-opdracht nog bij de animatie voor Creative Jaar1 ? Herinner je het sjouwen met camera’s, tekenmappen, inkt en potloden nog? En weet je nog dat je zoveel persoonlijks moest meenemen voor dat bijzondere vak Creatief Denken, in Jaar2? Nam vrienden mee in speciale outfits voor je presentatie, je stagebegeleider nodigde jij uit voor een lezing. En wij docenten hebben huisdieren voorbij zien komen, dekbedden, chocoladevla, tandpasta om teksten mee te schrijven, we zagen vreemde apparaatjes als Arduino’s en MakeyMakey’s die je aan ons demonstreerde. We zagen popup-boeken, apps, geprinte magazines en interactieve sokken, en nog veel meer moois.

Alles uit de kast voor een goede beoordeling? Misschien. Maar vooral ook omdat je die vrijheid had, als pionier – je kreeg het of je nam het. En je verraste ons. Steeds weer.

Een CMD-student zei een paar weken geleden heel treffend tegen me:

“Het is niet zozeer de kennis die jullie in ons stoppen bij CMD, maar dat wat jullie stimuleren om uit onszelf te halen!”

Zo hadden jullie bijvoorbeeld geen intro-kamp, maar zetten jullie deze wel op voor de volgende lichting.

Jullie hadden geen voorgangers die jullie konden helpen, maar jullie vulden wel altijd netjes de feedbackformulieren in… en hoorden vervolgens dat een cursus helemaal op de schop ging voor volgende jaar.

En waar wij wellicht soms iets te kort schoten, daar vulde jij rijkelijk aan. En waar wij je hebben aangejaagd; heb jij jezelf nog vaker uitgedaagd. En met die houding, om aan te vullen, uit te dagen, en elkaar te versterken, daarmee ga je ver komen, zowel als eigen ondernemer of bij je startup. Zowel bij creatieve bureaus, als op ontwerp- en communicatie-afdelingen.

Als pioniers hadden jullie nog geen pool van stage-of afstudeercontacten. Maar je hebt je stage en afstuderen wel mooi geregeld. En het is ook op die plekken geweest, tijdens die momenten, waar jij naar buiten toe duidelijk maakte: ik ben een CMD’er, en dit ben ik waard!

# HOUDING VOOR DE PRAKTIJK
En het is die attitude, die kennis, die skills die jou hebben gemaakt tot de pionier waar de beroepspraktijk op dit moment zo’n behoefte aan heeft.

Laat je niet ontmoedigen door de huidige economische toestand. In Vrij Nederland van afgelopen mei, stond een intrigerend stuk met de titel: “Is de creatieve klasse nog te redden?” Diverse onderzoekers, creatieven en hoogleraren kwamen aan het woord, om te melden: “het zijn sombere tijden voor journalisten, fotografen, boekverkopers, ontwerpers, architecten en dansgezelschappen. De creatieve beroepen staan onder immense druk. “

Maar, zo stond in het artikel ook te lezen…. voor interaction designers, communicatie- en media-ontwerpers is de toekomst juist wel rooskleurig. Zij zijn het die als crossmediale regisseurs, op verschillende niveau’s, in multidisciplinaire teams kunnen denken en werken. En in elke denkbare industrie wordt de soort dienst die onze CMD’ers kunnen leveren, steeds waardevoller.

Er is dus werk genoeg te doen..

#JE BENT ER KLAAR VOOR …
En dat je hier nu staat, bewijst dat wij vertrouwen hebben dat jij dat werk ook aankunt. Dat we vertrouwen hebben in jouw toekomst. Howard Rheingold zag de toekomst in Tokyo, Japan. Maar wij, dames en heren, hebben hier de unieke gelegenheid om de toekomst om ons heen te kunnen zien. Kijk maar eens naar deze bright young ones, kijk maar eens naar die lichtjes in hun ogen. Volg ze maar, deze jongedames en -heren: zij zijn namelijk al bezig met hoofdstuk 2.

Straks, na deze dag, beste afstudeerder, ga je misschien een paar dagen lang luieren of uitslapen. Wellicht ga je reizen, doorstuderen of werken. Maar weet dan, bij wat je ook gaat doen, dat wij zowel je pionieren als je experimenteren heel erg gaan missen. En alles wat je hebt gedaan, gemaakt en gebracht om de lessen, samen met je docenten en je medestudenten, tot waardevolle en bijzondere bijeenkomsten te maken.

Laten we proosten:

  • Op deze smart mob van designers!
  • Op de pioniers van hoofdstuk 1.
  • Op de experimenten die gaan volgen voor hoofdstuk 2.
  • En op degenen die ons gaan laten zien en uitleggen hoe de toekomst er uit ziet: de lichting CMD Utrecht 2013!!!

Succes met alles wat je gaat doen. Je bent er meer dan klaar voor!

Coca-Cola’s User Experience and more…

Tijdens mijn bezoek aan SXSW Interactive 2012 in Austin, Texas, interviewde ik topprofessionals over de toekomst van technologie, interactie en user experiences.

Hoor de verhalen van topdesigners, technologen en strategen van o.a. Coca-Cola, Bolt | Peters, MIT Medialab en frog design:

Project Expo CMD Utrecht

Komt dat zien: hoogwaardig studentenwerk! Vanaf maandag 24 januari te zien op de Uithof in Utrecht, faculteit Communicatie & Journalistiek. Was zelf begeleider van een aantal projecten (waaronder Trendy Hotels en Real Madrid), en geef o.a. les Interaction Design & User Experience Design aan deze opleiding. Kom je ook kijken?

Info
Van maandag 24 januari t/m donderdag 27 januari presenteren studenten Communication & Media Design (CMD) van de Hogeschool Utrecht hun 2e jaars Crossmedia-projecten.

  • Datum: maandag 24 t/m donderdag 27 januari 2011
  • Tijd:  10.00 uur – 18.00 uur
  • Adres: Faculteit Communicatie & Journalistiek, Padualaan 99, Uithof, Utrecht
  • Route

Over de projecten
De CMD-studenten werkten een half jaar aan uiteenlopende interactieve campagnes voor diverse commerciële en non-profit organisaties: Real Madrid, CultuurBewust, Gregoriaans Koor Utrecht, Bibliotheek Nieuwegein, Mr Finney, De Slinger, Kunstuitleen en Trendy Hotels. Tijdens de expositie zijn de resultaten, die de projectgroepen voor deze opdrachtgevers maakten, te zien.

Over de opleiding

Communication & Media Design (CMD) is de jongste opleiding van de Hogeschool Utrecht, Faculteit Communicatie & Journalistiek (FCJ). CMD streeft ernaar studenten op te leiden tot sociale creatieve durfals. Professionals die vormgeving en techniek doeltreffend in weten te zetten om een crossmediaal communicatieconcept neer te zetten.