aangenaam online onaangename films kijken

De afgelopen week heb ik drie films gezien (waarvan twee documentaires), die allemaal een onaangename, pijnlijke en verbijsterende kijk geven op ons leven met media & technologie. En paradoxaal genoeg heb ik ze allemaal online bekeken, twee zelfs als suggestie van NetFlix.

Na weinig hoopvolle boeken van schrijvers als Andrew Keen (Digital Vertigo), Eli Pariser (The Filter Bubble), Sherry Turkle (Alone Together), Manfred Spitzer (Digitale Dementie), Nicholas Carr (The Shallows) en Evgeny Morozov (The Net Delusion en To save everything click here), zijn er nu de volgende drie audiovisuele titels die wat mij betreft niet mogen ontbreken in je media-savvy-bagage. Voor wanneer je eens kritisch en genuanceerd wilt kijken naar je eigen media-gebruik of dat van je familie of vrienden, als je benieuwd bent naar de informatie die (internet-)bedrijven over je hebben – en wat ze er mee doen, en hoe overheden onze veiligheid en privacy digitaal behandelen:

1. Terms & Conditions may apply (juli 2013)

The Huffington Post noemde het al ‘a must see horror film’, en dat is niet teveel gezegd. De grote vraag in deze documentaire: “is privacy dead?” In 80 minuten kom je erachter wat het betekent wanneer wij klakkeloos akkoord gaan met ‘de voorwaarden’, en argeloos ons vinkje zetten wanneer we ons aanmelden voor een nieuwe (social) dienst of wanneer we een app installeren. Erg confronterend ook wellicht voor degenen die altijd denken of zeggen ‘niks te verbergen hebben’… Met als bonus aan het eind een interessante ontmoeting met Mark Zuckerberg.

2. The greatest movie ever sold – Morgan Spurlock (2011)

De maker van ‘Supersize me’ maakte twee jaar geleden een metafilm die compleet door corporate sponsoring is gefinancierd. De film laat zien in hoeverre product placement, buy-ins en selling out invloed heeft op artistieke, scheppende en creatieve personen en producties, maar vooral ook hoe het ons als publiek treft.

3. Noah (2013)

Screenshot van een screen, uit de film ‘Noah’

Via de site FastCoCreate werd ik geattendeerd op een korte fictiefilm die vorige maand  op het Toronto international Film Festival in premiere is gegaan. De 17-minuten durende film ‘Noah’ speelt zich volledig af op het beeldscherm van de 17-jarige Noah, en toont de applicaties die hij gebruikt om zijn sociale en prive-leven up to date te houden. Letterlijk. De hoofdpersoon wisselt voortdurend tussen Skype, Chatroulette, iTunes, Wikipedia en Facebook-updates. Met misschien wel veel herkenbare elementen, een hoop memes (katten!) en savvy pop-culture-references (Kanye East?). Maar vooral ook een beangstigende film die voor mij veel zegt over onze tijd. Waarom? Bepaal zelf maar. Noah – volledig online te bekijken.

Als je wat antwoorden wil en/of oplossingen zoekt, lees dan dit interview met de maker van de eerste film, Cullen Hoback. Oja, voor de 140-characterati: Twitter schijnt het best oke te doen, qua privacy…

Een kijkje in het kloppend hart van de nieuwe journalistiek

“We zitten zelfs te denken aan toepassingen voor in de rechtszaal, of een product voor medisch specialisten”

Terwijl we eind september door een zonovergoten centrum van Amsterdam lopen, vertellen Maarten van Dun, Coen van de Ven en Charif Mews van NewPaper met welke ideeën zij spelen voor hun vernieuwende journalistieke producties. Ze hebben me zojuist het Nieuwsatelier laten zien, waar ze anno 2013 samen met andere journalistieke start-ups het kloppend hart van de Nederlandse journalistiek vormen.

NewPaper won afgelopen jaar, samen met JOB en LocalFocus, 60.000 euro met de wedstrijd The Challenge – Reinventing Journalism. NewPaper ziet zich als ‘een kweekvijver […] voor toptalent van verschillende opleidingen in Nederland. Journalistiek talent komt samen met creatief, technisch en commercieel talent.

Initiatieven als Follow the Money, Sargasso, DNP en ook Newpaper zijn hier, startup-style,  samengebracht

Initiatieven als Follow the Money, Sargasso, DNP en ook Newpaper zijn hier, in een oud naai-atelier aan de Nieuwe Uilenburgerstraat in Amsterdam, startup-style samengebracht

In het atelier huizen o.a. Follow The Money, Sargasso, DeNieuwePers / ThePostOnline en LocalFocus. Hier hebben zij allemaal, met behulp van het Stimuleringsfonds voor de Pers, werkruimte en financiering gevonden om hun journalistieke droom te realiseren. Geheel in incubatorstyle ‘voor onderlinge samenwerkingen en uitwisseling van ideeën.’

Als we even later aankomen op de Nieuwmarkt, een terrasje uitzoeken in de zon en muntthee bestellen, gaan de laptops open. Coen toont vormgevings- en interactie-ideeën voor een crossmediaal item voor de Wereldomroep. Charif laat een nieuwe blogtool zien genaamd Ghost, die is opgezet door een oud-Wordpress-developer, en somt daarvan de mogelijkheden op voor reporters in landen waar smartphones geen gemeengoed zijn en mobiele data prijzig is. Met de komst van Charif heeft NewPaper klaarblijkelijk een echte dataman en programmeur in huis gehaald – een ‘supernerd’ (in hun eigen woorden), maar vooral ook een enabler voor nieuwe mogelijkheden.

Want wat de invloed is van een technoloog op twee journalisten, merk ik aan de geïnspireerde toon waarmee de heren op het terras voorbeeld na voorbeeld opgooien, en al pratend elkaars ideeën verder brengen. De nieuwe journalistiek is volgens NewPaper dan ook gebaseerd op een mix van verhalen vertellen, design, techniek en verdienmodellen. En het maakt hen niet uit wie er met een verhaal-idee of onderwerp komt. En ook niet als er wordt gestart vanuit een technische mogelijkheid. En verschil tussen de traditionele journalist of bijvoorbeeld een gamesblogger bestaat volgens hen al helemaal niet meer – deze heren omarmen de mogelijkheden in plaats van ze als gevaren te beschouwen.

En daarmee heeft deze startup de journalistieke toekomst duidelijk voor ogen. En een opdrachtgever om het mee waar te maken.

Full disclosure: bij de cursus ‘Redactie Krant van de Toekomst” had ik de eer om als gastdocent bij de School voor Journalistiek in Utrecht te mogen werken met de bedenkers van NewPaper.